Zorg bij incontinentie
Incontinentie komt vaker voor bij mensen met dementie dan bij leeftijdsgenoten zonder dementie. Maar incontinentie is niet automatisch een gevolg van dementie. Vaak spelen meerdere factoren die mekaar beïnvloeden.
Onvrijwillig verlies
Je spreekt van incontinentie bij onvrijwillig verlies van urine of ontlasting. Onderzoek toont aan dat mensen met dementie veel vaker kampen met incontinentie dan leeftijdsgenoten zonder dementie. Het risico op urine-incontinentie is tot drie keer hoger, op stoelgangincontinentie tot meer dan vier keer hoger.
Intimiteit
Incontinentie is geen louter praktisch probleem, incontinentie raakt aan iemands intimiteit en waardigheid.
Complexe zorg
Als iemand die leeft met dementie de controle over urine of ontlasting verliest, heeft dat niet alleen verstrekkende gevolgen voor die persoon zelf, maar ook voor wie er dagelijks voor zorgt. Als mantelzorger komt de incontinentie boven op een al complexe zorgsituatie waarin geheugenverlies, gedragsverandering en verminderde communicatie een grote rol spelen.
Meerdere factoren
Zelden alleenstaand probleem
Incontinentie bij dementie is zelden een alleenstaand probleem. Vaak is de incontinentie het gevolg van meerdere factoren die elkaar beïnvloeden:
- afname lichamelijk functioneren
- verwarring over locatie of gebruik toilet
- verminderde motivatie of aandacht
- niet tijdig hulp kunnen vragen
Dementie maakt het extra moeilijk, omdat niet alleen het lichaam, maar ook het denken en handelen gehinderd worden. Het besef verliezen dat je naar het toilet moet, of je kleding niet meer kunnen losmaken, zijn maar enkele van de vele mogelijke obstakels.
Huisarts
Bespreek urine- of stoelgangverlies daarom met de huisarts. Hij kan, indien nodig, doorverwijzen naar een uroloog of gastro-enteroloog voor verder advies of behandeling.
Want ongewild urineverlies of stoelgangverlies is niet automatisch het gevolg van dementie. Incontinentie komt dan wel vaak voor in het laatste stadium van dementie en is dan meestal niet meer te vermijden. Maar bij beginnende tot matige dementie spelen vaak andere moeilijkheden, zoals het toilet niet meer vinden of goed kunnen gebruiken, of moeite met uit- en aankleden. Andere medische oorzaken zijn ook mogelijk. Dat kan je nagaan samen met de huisarts.
| Frequente moeilijkheden • toilet niet goed meer vinden • moeite met gebruik toilet • problemen bij aan- en uitkleden | Mogelijke medische oorzaken • blaasproblemen • vergrote prostaat • baarmoederverzakking • constipatie |
Voldoende drinken
In het algemeen gaan veel oudere mensen minder drinken wanneer ze last hebben van ongewild urineverlies. Mensen met dementie vergeten om te drinken, of ze weten niet hoeveel of wanneer ze moeten drinken. Het is nochtans belangrijk om voldoende vocht binnen te krijgen.
Aanbevolen is:
- anderhalf tot twee liter per dag
- gelijkmatig verdeeld over de dag, tussen ontbijt en avondmaal
- regelmatig een glas water per keer drinken
- bij voorkeur vóór 19 uur om nachtelijke urineverlies te verminderen
- na 19 uur enkel bij dorst en warm weer
- water in gekleurde drinkglazen zorgt ervoor dat mensen met dementie meer drinken
Incontinentiemateriaal
Incontinentiemateriaal is alle materiaal dat gebruikt wordt om urine of ontlasting op te vangen. Er bestaat zowel wasbaar materiaal als wegwerpmateriaal.
Informeer je over incontinentiemateriaal of mogelijke alternatieven, en over de financiële tussenkomst bij de mutualiteit, thuiszorgwinkel of apotheek.
Vraag ook bij de gemeente na of er een tegemoetkoming voor huisvuilzakken of ophaalkrediet voorzien is.
Brochure | Mantelzorg bij incontinentie thuis
-
Praktische tips en ondersteuningDeze brochure neemt je mee in de complexiteit van incontinentiezorg bij mensen met dementie die thuis wonen en brengt je inzicht over achterliggende mechanismen van de continentieproblemen. Daarnaast lees je voorbeeldverhalen met praktische adviezen, die je op weg helpen om als mantelzorger je naaste te ondersteunen.